સર્વ શિક્ષા અભિયાન યોજના 2022 | Sarva Shiksha Abhiyan in Gujarati

ભારત એક એવો દેશ છે જ્યાં સમાજ આર્થિક રીતે પીડિત લોકોને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ભેદભાવનો ભોગ બને છે. શિક્ષણ એક એવું પરિબળ છે જે આર્થિક રીતે પછાત બાળકો મેળવી શકતા નથી.

તેથી, વંચિત બાળકો વધુ પાછળ ન રહી જાય તેની ખાતરી કરવા માટે ભારત સરકારે સર્વ શિક્ષા અભિયાન (SSA) શરૂ કર્યું.


Sarv shiksha abhiyan

સર્વ શિક્ષા અભિયાન (SSA) શું છે? - 

સર્વ શિક્ષા અભિયાન એ એક એવો કાર્યક્રમ છે જે ભારતીય બંધારણ દ્વારા ફરજિયાત સમયમર્યાદામાં પ્રાથમિક શિક્ષણનું સાર્વત્રિકરણ (UEE) પ્રાપ્ત કરવા માટે મુખ્ય શાળાઓ પ્રદાન કરે છે. માનવ સંસાધન વિકાસ મંત્રાલય રાજ્ય સરકારો દ્વારા કાર્યક્રમનો અમલ કરે છે.


સર્વ શિક્ષા અભિયાન યોજના 2000-2001માં કેન્દ્રમાં અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશના દરેક બાળકને શિક્ષણ આપવાનો હતો.


બંધારણે 2009 માં 86મા સુધારા અધિનિયમ દ્વારા શિક્ષણનો અધિકાર (RTE) આપતા મૂળભૂત અધિકાર તરીકે કલમ 21a માં સુધારો કર્યો. તે 6 થી 14 વર્ષની વયના સગીરો અથવા બાળકો માટે ફરજિયાત અને મફત શિક્ષણ લાગુ કરે છે.  જો કે આ કાર્યક્રમ 2000 થી 2001 સુધી કાર્યરત હતો, RTE પછી તે કેટલાક ફેરફારો સાથે ચાલુ રહ્યો.


આ અંતર્ગત, 6-14 વર્ષ સુધીના બાળકોને મફત અને ફરજિયાત શિક્ષણની જોગવાઈને મૂળભૂત વત્તા તરીકે સામેલ કરવામાં આવી હતી.


સર્વ શિક્ષા અભિયાનને "સૌ માટે શિક્ષણ" તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ ઝુંબેશ અંતર્ગત દેશના બાળકોને “सब पढ़े सब बढ़े”નું સૂત્ર પણ આપવામાં આવ્યું હતું જેથી દરેક બાળક શાળામાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં પહોંચી શકે.

સર્વ શિક્ષા અભિયાન યોજના હાઈલાઈટ

યોજના નું નામ 

સર્વ શિક્ષા અભિયાન 

કોણે શરૂ કરી

શ્રી અટલ બિહારી વાજપેયી 

ક્યારે શરૂ થઈ 

૨૦૦૧

યોજના નો ઉદ્દેશ્ય 

6-14 વર્ષ સુધીના બાળકોને મફત શિક્ષણ

સતાવાર વેબસાઈટ 

ssa.nic.in

સર્વ શિક્ષા અભિયાન યોજનાના ઉદ્દેશ્ય

  • સર્વ શિક્ષા અભિયાનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દરેક ભારતીયને શિક્ષણ આપવાનો છે.
  • આ યોજનાનો મુખ્ય ધ્યેય દેશના 6 થી 14 વર્ષના દરેક બાળકને ફરજિયાત શિક્ષણ આપવાનો છે.
  • આ માટે 2010 સુધીમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ ઉપલબ્ધ કરાવવાનું લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.
  • ભારત સરકારના આ મહત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમમાં 86માં બંધારણીય સુધારા દ્વારા પ્રાથમિક શિક્ષણને મૂળભૂત અધિકાર તરીકે મફત અને ફરજિયાત બનાવવાનું ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે.
  • રાજ્ય સરકારની ભાગીદારીથી સમગ્ર ભારતમાં સર્વ શિક્ષા અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે.
  • જેથી દેશના દરેક ગામના બાળકોની જરૂરિયાતો પૂરી થઈ શકે.
  • આ માટે ભારત સરકારે ગ્રામીણ બાળકો માટે 1 કિલોમીટરના અંતરે પ્રાથમિક શાળાઓ ખોલી છે અને 3 કિલોમીટરના અંતરે ઉચ્ચ પ્રાથમિક શાળા (વર્ગ 1 થી 8)ની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવી છે, જેથી સમાજના દરેક વર્ગ, અનુસૂચિત જાતિ , આદિજાતિ, પછાત વર્ગના બાળકો પણ શાળાએ જઈ શકે છે.

સર્વ શિક્ષા અભિયાનના લાભો

  • સર્વ શિક્ષા અભિયાન શરૂ થયા બાદ લગભગ તમામ બાળકો 2003 સુધીમાં શાળાએ જવા લાગ્યા.
  • પ્રાથમિક શાળાઓ માટે સંતોષકારક અને ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ આપવું.
  • 2007 સુધીમાં દેશમાં પ્રાથમિક શાળાઓમાં સામાજિક તફાવતો અને લિંગ ભેદભાવને દૂર કરો.
  • સર્વ શિક્ષા અભિયાન હેઠળ શિક્ષકો માટે શિક્ષક તાલીમ.
  • વર્ષ 2010 સુધીમાં ભારતમાં સર્વ શિક્ષા અભિયાન સાર્વત્રિક રીતે ચલાવવાનું જેથી દેશના તમામ બાળકો શિક્ષણ મેળવી શકે.
  • છોકરાઓની સાથે છોકરીઓને પણ શિક્ષણ આપવું.

સર્વ શિક્ષા અભિયાન યોજનાની વિશેષતાઓ

નવી શાળાઓ બનાવો, શાળાઓમાં વધારાના વર્ગખંડો, શૌચાલયો, પીવાના પાણીની સુવિધા ઉમેરો, શાળા સુધારણા અનુદાન જાળવી રાખો.  બાળકોને વિનામૂલ્યે પાઠ્યપુસ્તકો, કપડાં આપવા.


જે શાળાઓમાં શિક્ષકોની ઘટ છે ત્યાં શિક્ષકોની સંખ્યા વધારવા પર ભાર.


શાળાઓમાં હાલના શિક્ષકોની કુશળતા અને યોગ્યતા વધારવા પર વિશેષ ધ્યાન. આ અંતર્ગત, બાળકોમાં મૂલ્ય આધારિત શિક્ષણના વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને, પ્રારંભિક બાળપણની સંભાળ અને શિક્ષણના મહત્વને સમજવા પર વિશેષ ધ્યાન આપવું જોઈએ.


પ્રાથમિક શિક્ષણના સાર્વત્રિકરણ અંતર્ગત શરૂ થયેલા સર્વ શિક્ષા અભિયાનના પરિણામે પ્રાથમિક શિક્ષણનો વ્યાપ વિસ્તર્યો છે. આ અંતર્ગત શિક્ષણના વિવિધ કાર્યક્રમો અને યોજનાઓ અમલમાં મુકવામાં આવી હતી.  પરિણામે શિક્ષણે અનેક સિદ્ધિઓ મેળવી છે.

શિક્ષણનું સાર્વત્રિકીકરણ શા માટે થયું?

શિક્ષણનું સાર્વત્રિકીકરણ એટલા માટે કરવામાં આવ્યું કે બાળકો ચોક્કસ ઉંમરે પરિપક્વ થઈ શકે, જેમ કે કલા, કૌશલ્ય, ટેકનોલોજી, બાહ્ય જ્ઞાન, આત્મનિર્ભરતા, આત્મવિશ્વાસ, જિજ્ઞાસુ વગેરે.

સર્વ શિક્ષા અભિયાન યોજનાનું લક્ષ્ય

1) પઢે ભારત બઢે ભારત યોજના 

કેન્દ્ર સરકારે સર્વ શિક્ષા અભિયાન હેઠળ “પઢે ભારત બઢે ભારત” યોજના શરૂ કરી છે. આ યોજના હેઠળ ધોરણ 1 અને 2 ના બાળકોને ગણિતની સમસ્યાઓ લખતા, વાંચતા અને ઉકેલતા શીખવવામાં આવશે.


2) સમગ્ર શિક્ષા અભિયાન યોજના

ભારત સરકારે 2018માં રાષ્ટ્રીય માધ્યમિક શિક્ષણ અભિયાનને સર્વ શિક્ષા અભિયાન સાથે જોડી દીધું છે અને સમગ્ર શિક્ષા અભિયાનના નામે એક નવી યોજના શરૂ કરવામાં આવી છે.

સર્વ શિક્ષા અભિયાન યોજના માટે કોણ પાત્ર છે?

6 થી 14 વર્ષની વયના વિદ્યાર્થીઓ સર્વ શિક્ષા અભિયાન યોજના માટે અરજી કરવા પાત્ર છે.


આ પણ વાંચો: 

દીન દયાલ ગ્રામીણ કૌશલ્ય યોજના 

વ્હાલી દીકરી યોજના 2022

કુંવરબાઈનું મામેરું યોજના 2022

સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના 2022

વિધવા સહાય યોજના 2022


સર્વ શિક્ષા અભિયાન યોજના માટે વારંવાર પૂછાતાં પ્રશ્નો - FAQs

સર્વ શિક્ષા અભિયાન યોજનાના લાભ કોણ લઈ છે?

સર્વ શિક્ષા અભિયાન યોજના 6 થી 4 વર્ષના વિદ્યાર્થીઓને શિક્ષણ આપવા માટે બનાવવામાં આવી છે.

Post a Comment

0 Comments